Yutma güçlüğü, günlük yaşamı zorlaştırır. Bu sorunun üstesinden gelmek için çeşitli tedavi yöntemleri var. Yutma güçlüğü tedavisi, yeme ve içme işlemlerini kolaylaştırır.
Uzman doktorlar, her hastanın en iyi tedavi planını yapar. Hastanın genel sağlık durumunu ve yutma işlemlerini değerlendirirler. Bu değerlendirmeyle, yutma güçlüğü rehabilitasyonu için özel egzersizler ve yöntemler önerilir.
Önemli Noktalar
- Yutma güçlüğü tedavisi kişiye özgüdür.
- Tedavi planı, hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.
- Yutma işlevlerini geliştirmeye yönelik egzersizler uygulanır.
- Uzman doktorlar tarafından düzenli takip yapılır.
- Tedavi sürecinde hastanın konforu ön plandadır.
Yutma Güçlüğü Nedir?
Yutma güçlüğü, yiyecek ve sıvıları yutmada zorluklar anlamına gelir. Bu durum, günlük yaşamı çok etkileyebilir. Aynı zamanda sağlık sorunlarına da neden olabilir.
Tanım ve Belirtiler
Yutma güçlüğü, yutma eyleminin zorlaşması veya ağrılı hale gelmesi olarak tanımlanır. Yiyeceklerin ağızda kalması ve yutma sırasında ağrı ya da zorluk hissi bu belirtiler arasındadır. Bu durum, beslenme alışkanlıklarını ve günlük aktivitelerini olumsuz etkileyebilir.
Yutma güçlüğü çekenler, yiyecekleri yutmada zorluk ya da boğazda takılma hissi gibi sorunlar yaşar. Ayrıca, yutkunma sırasında ağrı da bir başka yaygın belirtidir.
Nedenleri
Yutma güçlüğünün nedenleri çok çeşitli olabilir. Nörolojik bozukluklar, yapısal anomaliler, enfeksiyonlar ve diğer sağlık sorunları bu duruma yol açabilir. Örneğin, inme, Parkinson hastalığı ya da Multiple Skleroz gibi durumlar yutma güçlüğüne neden olabilir.
- Nörolojik bozukluklar
- Yapısal anomaliler
- Enfeksiyonlar
- Kanser gibi diğer sağlık sorunları
Kimlerde Görülür?
Yutma güçlüğü her yaşta görülebilir. Ancak, yaşlılar ve sağlık sorunları olan kişilerde daha sık görülür. Yaşlılarda, yutma işlevi yaşlanma süreciyle değişebilir.
Ek olarak, nörolojik hastalıkları olan, yapısal anomalileri olan ya da kanser tedavisi görenler de bu sorunu yaşayabilir.
Yutma Güçlüğü Türleri
Yutma güçlüğü, çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu durum, yutma eylemini etkileyen faktörlerin bir sonucudur.
Mekanik Yutma Güçlüğü
Mekanik yutma güçlüğü, yutma sürecini engeller. Yutak veya yemek borusunda darlık, tümör veya yabancı cisim gibi nedenler bu duruma yol açar.
Yiyecek veya sıvıların geçişi zorlaşır. Bu, yutma işlemini zorlaştırır.
Nörolojik Yutma Güçlüğü
Nörolojik yutma güçlüğü, sinir sistemi sorunlarından kaynaklanır. İnme, Parkinson hastalığı, multipl skleroz gibi durumlar, yutma koordinasyonunu etkileyebilir.
Yutma eylemini kontrol eden sinirlerin işleyişi bozulur. Bu da yutma güçlüğüne neden olur.
Psikojenik Yutma Güçlüğü
Psikojenik yutma güçlüğü, psikolojik faktörlere bağlıdır. Anksiyete, depresyon gibi durumlar, yutma güçlüğü olarak ortaya çıkabilir.
Yutma güçlüğü, altta yatan psikolojik sorunun bir belirtisidir.
Yutma Güçlüğünün Tanı Süreci
Yutma güçlüğü tanısı için, doktor muayenesi ve testler yapılır. Bu, hastanın durumunu doğru değerlendirmek için çok önemlidir.
Doktor Muayenesi
Doktor muayenesi, yutma güçlüğü tanısında ilk adımdır. Doktor, hastanın tıbbi geçmişini inceler ve fiziksel muayene yapar. Bu sayede, hastanın yutma güçlüğünün derecesi ve nedenleri hakkında bilgi edinilir.
Muayene sırasında, doktor hastanın semptomlarını dinler. Ayrıca, yutma işlevini değerlendirmek için sorular sorar. Hastanın genel sağlık durumunu değerlendirmek için de testler yapılır.
Testler ve Tetkikler
Yutma güçlüğü tanısında kullanılan testler, nedenleri belirlemeye yardımcı olur. Bu testler arasında:
- Videofloroskopi: Yutma işlevini görüntülemek için kullanılan bir röntgen testidir.
- Endoskopi: Yutma kanalını incelemek için kullanılan bir işlemdir.
- Manometri: Yutma kaslarının basıncını ölçen bir testtir.
Tanı Yöntemleri
Yutma güçlüğü tanısında kullanılan yöntemler, hastalığın doğru teşhisini sağlar. Bu yöntemler arasında:
- Klinik değerlendirme: Doktorun hastayı muayene etmesi ve semptomları değerlendirmesi.
- Görüntüleme testleri: Videofloroskopi ve endoskopi gibi testler.
- Fonksiyonel testler: Manometri gibi yutma işlevini değerlendiren testler.
Bu tanı yöntemleri, doğru tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olur.
Yutma Güçlüğü Tedavisi
Yutma güçlüğü tedavisi, çeşitli yöntemlerle yapılır. Bu yöntemler arasında beslenme düzenlemeleri, fiziksel terapi ve diğer hastalıkların tedavisi bulunur. Bu yaklaşım, yutma işlevini iyileştirmeyi ve yaşam kalitesini artırmayı hedefler.
Eşlik Eden Hastalıkların Tedavisi
Yutma güçlüğü, genellikle başka bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Bu yüzden, bu sorunun tedavisi de önemlidir. Örneğin, nörolojik bozukluklar, kas hastalıkları veya yapısal anomaliler gibi durumlar tedavi edilmelidir.
Beslenme Düzenlemeleri
Beslenme, yutma güçlüğü çekenler için çok önemlidir. Tükettiğiniz gıdaların kıvamı ve dokusu, yutma güçlüğünüzün derecesine göre değişebilir. Sıvı gıdalar, yumuşak gıdalar veya püre haline getirilmiş gıdalar faydalı olabilir.
Aşağıdaki tabloda, yutma güçlüğü olanlara beslenme önerileri verilmiştir:
| Gıda Türü | Öneriler |
|---|---|
| Sıvı Gıdalar | İçecekler ve çorbalar, koyulaştırıcılar kullanılarak uygun kıvama getirilebilir. |
| Yumuşak Gıdalar | Meyve püresi, yoğurt ve yumuşak pişmiş sebzeler tercih edilebilir. |
| Püre Gıdalar | Gıdalar blenderdan geçirilerek püre haline getirilebilir. |
Fiziksel Terapi
Fiziksel terapi, yutma kaslarını güçlendirmeyi amaçlar. Bu, yutma işlevini iyileştirebilir. Fizyoterapistler, bireysel ihtiyaçlara uygun egzersiz programları hazırlar.
Yutma güçlüğü tedavisi, her hastanın durumuna göre kişiselleştirilmelidir. Tedavi sürecinde, doktor, beslenme uzmanları ve fizyoterapistlerle işbirliği önemlidir.
İlaçlar ve Yutma Güçlüğü
Yutma güçlüğü tedavisinde ilaçların rolü ve yan etkileri önemlidir. İlaçlar, bu sorunun tedavisinde yardımcı olabilir. Ancak, bazen bu ilaçlar sorunun şiddetini artırabilir.
Kullanılan İlaç Türleri
Yutma güçlüğü için ilaçlar, nedenlere göre seçilir. Nörolojik nedenler için nörolojik ilaçlar kullanılır. Antispastik ilaçlar ve kolinesteraz inhibitörleri gibi ilaçlar, yutma fonksiyonlarını iyileştirmek için reçete edilebilir.
Yan Etkiler
İlaçların yan etkileri, yutma güçlüğü çekenler için çok önemlidir. Bazı ilaçlar yan etkileri olarak ağız kuruluğu, disfaji veya yutma güçlüğünü artırabilecek diğer semptomlara neden olabilir. Bu yüzden, hastalar doktorlarıyla detaylı konuşmalıdır.
İlaçların Etkisi
İlaçların yutma güçlüğü üzerindeki etkisi, doktor tarafından dikkatle izlenir. Tedavi sürecinde, hastaların ilaçlara tepkisi önemlidir. Bu nedenle, dozaj ayarlamaları veya alternatif tedavi seçenekleri değerlendirilir. İlaçların etkinliği ve yan etkileri sürekli değerlendirilir.
Sonuç olarak, yutma güçlüğü tedavisinde ilaç kullanımı dikkatle planlanmalıdır. Hastalar, doktorlarıyla birlikte en iyi tedavi planını belirlemelidir.
Yutma Güçlüğünde Alternatif Yöntemler
Geleneksel yöntemlerin yanı sıra, yutma güçlüğü için alternatif yöntemler de var. Bu yöntemler, hastaların yaşam kalitesini iyileştirebilir.
Akupunktur
Akupunktur, yutma güçlüğü için umut vaat eden bir tedavi yöntemidir. Çin tıbbının bir parçası olan bu teknik, ince iğnelerle vücutta belirli noktalara uygulanır. Bu, sinir sistemini uyarır ve iyileşmeyi destekler.
Akupunkturun Faydaları:
- Yutma fonksiyonunu iyileştirme
- Ağrıyı azaltma
- Stresi ve anksiyeteyi azaltma
Bitkisel Tedaviler
Bitkisel tedaviler, yutma güçlüğü semptomlarını hafifletmede yardımcı olur. Bazı bitkiler, boğaz dokusunu yatıştırır ve yutmayı kolaylaştırır. Örneğin, zencefil ve papatya gibi bitkiler anti-inflamatuar özelliklere sahiptir.
“Bitkisel tedaviler, modern tıbbın yanında tamamlayıcı bir rol oynayabilir.”
Nefes Egzersizleri
Nefes egzersizleri, yutma güçlüğü için faydalıdır. Bu egzersizler, solunum kaslarını güçlendirir ve yutmayı kolaylaştırır. Derin nefes alma ve kontrollü nefes verme, yutma koordinasyonunu artırır.
Nefes Egzersizlerinin Faydaları:
- Solunum kaslarını güçlendirir
- Yutma koordinasyonunu artırır
- Stresi azaltır
Yutma Güçlüğüne Karşı Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Yutma güçlüğü olan bireyler için, günlük hayatlarında yapabilecekleri küçük değişiklikler büyük bir fark yapabilir. Bu değişiklikler, yutma güçlüğü ile başa çıkma konusunda önemli bir rol oynar. Ayrıca, yaşam kalitesini de artırabilir.
Diyet Önerileri
Yutma güçlüğü çekenler için uygun bir diyet, beslenme düzenini kolaylaştırabilir. Yumuşak ve kolay çiğnenebilir gıdalar tercih edilmeli. Örneğin, patates püresi, yoğurt, ve muhallebi gibi gıdalar idealdir.
- Yiyecekleri küçük parçalar halinde sunmak
- Besinleri karışık bir şekilde değil, ayrı ayrı sunmak
- Sıcak veya soğuk gıdaları aynı anda tüketmemek
Sıvı ve Gıda Konsistensiyonu
Sıvı ve gıda konsistensiyonunun ayarlanması, yutma güçlüğü çekenler için çok önemlidir. Konsantre sıvılar veya kıvamlı gıdalar daha kolay yutulur. Bu yüzden, jelatin veya nişasta gibi kıvam arttırıcılar faydalıdır.
- Sıvıları yavaşça içmek
- Gıdaların kıvamını ayarlamak için uygun malzemeler kullanmak
- Yutma güçlüğü çeken bireylerin yemek yerken dik oturmalarını sağlamak
Yavaş Yemek Yeme Alışkanlıkları
Yavaş yemek yeme alışkanlığı, yutma güçlüğü olan bireyler için çok faydalıdır. Yemek sırasında dikkatin yemeğe yoğunlaştırılması ve yavaşça çiğneme önemlidir. Ayrıca, yemek yerken konuşmaktan kaçınmak gerekir.
- Yemek yerken acele etmemek
- Her lokmayı iyice çiğnemek
- Yemek sırasında sıvı içmeyi unutmamak
Bu yaşam tarzı değişiklikleri, yutma güçlüğü çekenlerin günlük hayatlarını kolaylaştırabilir. Beslenme durumlarını da iyileştirebilir. Her bireyin yutma güçlüğü deneyimi farklıdır. Bu yüzden, bu önerileri kişiye özgü olarak ayarlamalıyız.
Psikolojik Destek Önemi
Yutma güçlüğü, hem fiziksel hem de duygusal zorluklar içerir. Bu durum, günlük yaşamları büyük ölçüde etkileyebilir. Bu yüzden, yutma güçlüğü çeken bireyler için kapsamlı bir destek sistemine ihtiyaç vardır.
Danışmanlık ve Terapi
Danışmanlık ve terapi, büyük önem taşır. Bu süreç, bireylerin zorlukları anlamasını ve bu zorluklarla başa çıkma stratejileri geliştirmesini sağlar. Terapi seansları, duygusal destek sağlar ve stres ve kaygıları azaltır.
- Bireysel terapi seansları
- Aile destekli terapi
- Bilişsel davranışçı terapi
Destek Grupları
Destek grupları, değerli bir kaynak olabilir. Bu gruplar, bireylerin benzer deneyimleri paylaşmasını sağlar. Topluluk duygusu kazandırır ve yalnızlık hissinin azalmasına yardımcı olur.
- Yutma güçlüğü ile ilgili online forumlar
- Yüz yüze destek grupları
- Uzmana danışma imkanı sunan gruplar
Stres Yönetimi
Stres yönetimi, yutma güçlüğü için önemlidir. Stres, bu durumu kötüleştirebilir. Stres yönetimi teknikleri, bireylerin rahat hissetmesini ve yutma işlevlerini yönetmesini sağlar.
- Derin nefes alma egzersizleri
- Gevşeme teknikleri
- Meditasyon ve mindfulness
Yutma Güçlüğü ve Yaşlılık İlişkisi
Yaşlılarda yutma güçlüğü, birçok sağlık sorununa neden olabilir. Yaşlanma, yutma mekanizmasını zorlaştırır. Bu durum, yaşlıların beslenmesini ve genel sağlığını olumsuz etkileyebilir.
Yaşlılarda Yutma Güçlüğü Nedenleri
Yaşlılarda yutma güçlüğü, nörolojik ve kas-iskelet sistem sorunlarından kaynaklanır. Nörolojik bozukluklar ve kronik hastalıklar, bu güçlüğü artırır. Diş sağlığı ve ağız kuruluğu da etkili olabilir.
- Nörolojik bozukluklar (inme, Parkinson hastalığı)
- Kas-iskelet sistemi problemleri
- Kronik hastalıklar (diyabet, kalp-damar hastalıkları)
- Diş sağlığı sorunları
- Ağız kuruluğu
Tedavi Seçenekleri
Yutma güçlüğü tedavisi, nedenine göre değişir. Beslenme düzenlemeleri, fiziksel terapi, ve bazen cerrahi müdahale uygulanır. Yutmayı zor kılan gıdalardan kaçınmak ve sıvı tüketimi artırılabilir.
“Yaşlı hastalarda yutma güçlüğü tedavisi, birçok sağlık profesyonelinin iş birliği gerektirir.”
Önleyici Önlemler
Yutma güçlüğünü önlemek için, düzenli diş kontrolleri ve sağlıklı beslenme önemlidir. Fiziksel terapi ve kronik hastalıkların iyi yönetimi de önemlidir.
- Düzenli diş kontrolleri
- Sağlıklı beslenme alışkanlıkları
- Fiziksel aktivite
- Kronik hastalıkların yönetimi
Çocuklarda Yutma Güçlüğü
Çocuklarda yutma güçlüğü, beslenme sorunlarına ve gelişim geriliğine yol açar. Bu durum, çocukların yeterli besin almasını engeller. Böylece büyüme ve gelişmelerini olumsuz etkileyebilir.
Belirtiler ve Nedenler
Yutma güçlüğünün belirtileri arasında zorlanma ve yiyecekleri reddetme bulunur. Kusma ve kilo alamama da bu duruma örnek verilebilir. Bu durumun nedenleri arasında doğumsal anomaliler ve nörolojik bozukluklar yer alır.
Yaygın Nedenler:
- Doğumsal anomaliler (örneğin, yarık damak)
- Nörolojik bozukluklar (örneğin, serebral palsi)
- Gastroözofageal reflü hastalığı
Tedavi Yöntemleri
Tedavi, altta yatan nedene bağlı olarak değişir. Beslenme düzenleme ve fizik tedavi gerekebilir. Bazı durumlarda cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulur.
| Tedavi Yöntemi | Açıklama |
|---|---|
| Beslenme Düzenlemeleri | Çocuğun beslenme şeklinin ve yiyecek kıvamının ayarlanması |
| Fizik Tedavi | Yutma kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler |
| Cerrahi Müdahale | Yapısal anomaliler için cerrahi düzeltme |
Ebeveynlere Tavsiyeler
Ebeveynler, çocuklarının beslenme durumunu yakından izlemeli. Yutma güçlüğü belirtileri fark edince bir uzmana başvurmalıdır. Çocuklarının beslenme şeklini çeşitlendirmek ve yeme alışkanlıklarını geliştirmek için destek alabilirler.
Özetle, çocuklarda yutma güçlüğü erken tanı ve uygun tedavi ile yönetilebilir. Ebeveynlerin bilinçlenmesi ve gerekli desteği alması, çocukların sağlığı açısından büyük önem taşır.
Yutma Güçlüğü Olan Bireyler İçin Genel İpuçları
Yutma güçlüğü çeken bireylerin yaşam kalitesini artırmak için bazı ipuçları var. Bu ipuçları, günlük yaşamlarını kolaylaştırır. Böylece yutma güçlüğü ile başa çıkabilirler.
Yutma Gücünü Artırıcı Teknikler
Yutma gücünü artırmak için çeşitli teknikler var. Bu teknikler arasında yutma egzersizleri ve nefes egzersizleri bulunur. Yutma egzersizleri, yutma kaslarını güçlendirir.
- Yutma egzersizleri: Bu egzersizler, yutma kaslarını güçlendirmeye yardımcı olur.
- Nefes egzersizleri: Nefes egzersizleri, solunum fonksiyonlarını iyileştirir. Böylece yutma işlemini destekler.
| Teknik | Açıklama | Fayda |
|---|---|---|
| Yutma Egzersizleri | Yutma kaslarını güçlendirir | Yutma işlemini kolaylaştırır |
| Nefes Egzersizleri | Solunum fonksiyonlarını iyileştirir | Yutma işlemini destekler |
Günlük Yaşam Düzenlemeleri
Günlük yaşamda düzenlemeler yaparak yutma güçlüğü azaltılabilir. Bu düzenlemeler arasında beslenme alışkanlıkları ve gıda konsistensiyonu bulunur.
Beslenme alışkanlıklarını düzenlemek çok önemlidir. Örneğin, daha küçük lokmalar halinde yemek yemek ve yavaş yemek yemek faydalıdır.
- Yavaş yemek yeme alışkanlığı edinmek.
- Küçük lokmalar halinde yemek yemek.
- Sıvı gıdaları dikkatli bir şekilde tüketmek.
Sosyal Destek
Sosyal destek, yutma güçlüğü çeken bireyler için çok önemlidir. Aile, arkadaşlar ve sağlık profesyonellerinden alınan destek, bu durumla başa çıkma konusunda yardımcı olur.
Destek gruplarına katılmak ve danışmanlık almak da önemlidir. Bu, duygusal destek sağlar ve yutma güçlüğü ile başa çıkma stratejileri öğrenilmesine yardımcı olur.
Yutma Güçlüğü Hakkında Yanlış Bilinenler
Yutma güçlüğü hakkında doğru bilgi, yanlış bilinenleri azaltır. Bu durum, doğru tedavi yollarını bulmada önemlidir. Toplumda yaygın olan efsaneler ve yanlış bilinenler, doğru tedaviye ulaşmayı zorlaştırır.
Efsaneler ve Gerçekler
Yutma güçlüğü ile ilgili bazı yaygın efsaneler ve gerçekler şunlardır:
- Efsane: Yutma güçlüğü sadece yaşlıları etkiler. Gerçek: Yutma güçlüğü her yaşta görülebilir.
- Efsane: Yutma güçlüğü tedavi edilemez. Gerçek: Uygun tedavi yöntemleriyle yutma güçlüğü yönetilebilir ve tedavi edilebilir.
- Efsane: Yutma güçlüğü sadece beslenme sorunlarına yol açar. Gerçek: Yutma güçlüğü, solunum yolu enfeksiyonları gibi ciddi sağlık sorunlarına da neden olabilir.
Bilinçlendirme Önerileri
Yutma güçlüğü konusunda toplumun bilinçlendirilmesi önemlidir. Bu, bireylerin daha kolay destek almasına yardımcı olur. Bilinçlendirme için bazı öneriler şunlardır:
- Yutma güçlüğü hakkında doğru ve güncel bilgilerin paylaşılması
- Destek gruplarının oluşturulması ve bireylerin bu gruplara yönlendirilmesi
- Sağlık profesyonellerinin yutma güçlüğü konusunda eğitim alması ve uzmanlaşması
Bu öneriler, yutma güçlüğü konusunda farkındalığı artırır. Bu da bireylerin daha sağlıklı bir yaşam sürmesine yardımcı olur.
Yutma Güçlüğü Tedavisinde Yenilikler
Güncel araştırmalar, yutma güçlüğü tedavisinde umut verici sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu alandaki gelişmeler, yutma güçlüğü çeken bireylerin yaşam kalitesini artırmada büyük önem taşımaktadır.
Son Araştırmalar
Son yıllarda, yutma güçlüğü tedavisi konusunda çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalar, yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine ve mevcut yöntemlerin iyileştirilmesine katkı sağlamıştır.
- Teknolojik İlerlemeler: Robotik cihazlar ve sanal gerçeklik gibi teknolojik ilerlemeler, yutma güçlüğü tedavisinde yenilikçi yaklaşımlar sunmaktadır.
- Farmakolojik Çalışmalar: İlaç tedavileri üzerine yapılan çalışmalar, yutma güçlüğü semptomlarını hafifletmede etkili sonuçlar vermiştir.
- Fiziksel Terapi Yöntemleri: Yeni fiziksel terapi teknikleri, yutma fonksiyonlarını güçlendirmede umut verici sonuçlar ortaya koymuştur.
Daha fazla bilgi için buraya tıklayabilirsiniz.
Gelecekteki Tedavi Yöntemleri
Gelecekte, yutma güçlüğü tedavisinde daha da gelişmiş yöntemlerin kullanılması beklenmektedir. Bu yöntemler arasında:
- Kişiye özel tedavi planları
- Gelişmiş robotik teknolojiler
- Gen terapisi gibi yenilikçi yaklaşımlar
Bu gelişmeler, yutma güçlüğü çeken bireylerin daha etkin ve konforlu tedavi almalarını sağlayacaktır.
Sonuç ve Öneriler
Yutma güçlüğü, birçok uzmanın işbirliğiyle çözülmesi gereken bir sorun. Bu durum için çeşitli tedavi yöntemleri ve yaşam tarzı değişiklikleri uygulanabilir.
Tedavi Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Eşlik eden hastalıkların tedavisi ve beslenme düzeni çok önemlidir. Fiziksel terapi de bu süreçte büyük rol oynar. Hastalar, doktorlarıyla birlikte çalışmalıdır.
Uzman Görüşleri
Yutma güçlüğü uzmanları, her hastanın ihtiyaçlarına özel planlar hazırlar. Bu uzman görüşleri, tedavi sürecini olumlu etkileyebilir.
Yutma Güçlüğü ile Yaşama Stratejileri
Yutma güçlüğü, bazı zorluklar getirebilir. Doğru beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri ile bu sorunlar çözülebilir. Yutma güçlüğü olanlar, tedavi hakkında bilgi edinmeli ve uzmanlardan destek almalıdır.
