İçindekiler+
Ses kısıklığı uzadığında ya da boğazda geçmeyen bir şikayet olduğunda hekimin ilk yaptığı işlem genellikle laringoskopidir. Adı teknik dursa da, çoğu kişinin sandığından çok daha basit bir muayenedir.
Bu yazıda laringoskopinin ne olduğunu, nasıl yapıldığını, acı verip vermediğini ve hangi durumlarda gerektiğini anlatıyorum.
Önemli Çıkarımlar
- Laringoskopi bir görüntüleme yöntemidir: Gırtlağı ve ses tellerini doğrudan görmeyi sağlar.
- Poliklinikte yapılır: İki dakika sürer, hastaneye yatış gerektirmez.
- Anestezi gerekmez: Boğaza sıkılan sprey çoğu hasta için yeterlidir.
- Üç hafta kuralı: Üç haftayı aşan ses kısıklığında ses telleri mutlaka görülmelidir.
Laringoskopi Nedir?
Laringoskopi, gırtlak (larenks) bölgesinin ve ses tellerinin ince bir optik sistemle görüntülenmesi işlemidir. Ses telleri boğazın derininde, dilin kökünün arkasında yer alır; ağız açılarak dışarıdan bakıldığında görülemez. Bu nedenle ses şikayetlerinde tanının temeli bu muayenedir.
Görüntü bir ekrana aktarılır; böylece hasta da kendi ses tellerini izleyebilir. Bu, özellikle sesini mesleğinde kullananlar için tedavi sürecini anlamayı kolaylaştırır.
Nasıl Yapılır?
Uygulamada iki temel yöntem kullanılır.
Fleksibl (esnek) laringoskopi
İnce ve bükülebilir bir endoskop burundan ilerletilir. Burna önce uyuşturucu ve damar büzen sprey sıkılır. İşlem sırasında hasta rahatça konuşabildiği için ses tellerinin çalışırken nasıl hareket ettiği değerlendirilebilir. Bu, şarkıcı ve öğretmenlerde tercih edilen yöntemdir.
Rijit (sert) laringoskopi
Ağızdan yerleştirilen düz bir optikle bakılır. Görüntü kalitesi çok yüksektir ve ses tellerinin yüzeyi ayrıntılı incelenir. İşlem sırasında dil dışarıda tutulduğu için konuşma değerlendirmesi yapılamaz.
Hangi yöntemin seçileceği şikayete göre değişir; ikisi çoğu zaman birbirini tamamlar.
Acır mı, Zor mu?
İşlem ağrısızdır. En sık bildirilen his, boğazın arkasına dokunulmasına bağlı geçici öğürme refleksidir; sprey uygulandığında bu his belirgin şekilde azalır. Muayene ortalama bir–iki dakika sürer ve sonrasında hasta günlük hayatına hemen döner.
İşlem öncesinde aç kalmak gerekmez. Yalnızca sprey uygulandıysa, uyuşukluk geçene kadar yaklaşık yarım saat bir şey yiyip içmemek önerilir.
Hangi Durumlarda Yapılır?
- Üç haftayı aşan ses kısıklığı
- Sesin gün içinde hızla tükenmesi, mesleki ses yorgunluğu
- Yutma güçlüğü veya boğazda takılma hissi
- Sesin tonunda kalıcı değişiklik
- Nedeni açıklanamayan kronik öksürük
- Sigara kullananlarda tarama amacıyla
Bu muayene sayesinde ses teli nodülü, polip, ödem, felç gibi durumlar ayırt edilir. Erken dönemde yakalanan ses teli kanseri olgularında tedavi şansı belirgin şekilde artar; laringoskopinin geciktirilmemesinin asıl nedeni budur.
Sonrasında Ne Olur?
Bulgular normalse ve şikayet ses kullanımına bağlıysa ses terapisi planlanır. Yapısal bir lezyon saptanırsa önce tıbbi tedavi ve terapi denenir; yanıt alınamayan olgularda ses teli ameliyatı gündeme gelir.
Sık Sorulan Sorular
Laringoskopi acıtır mı?
İşlem ağrısızdır. Boğaza uygulanan uyuşturucu sprey sayesinde çoğu hasta yalnızca hafif bir basınç hisseder. Öğürme refleksi olabilir ancak geçicidir.
Laringoskopi kaç dakika sürer?
Muayenenin kendisi ortalama bir–iki dakikadır. Hazırlık ve değerlendirmeyle birlikte poliklinikte geçen süre 10–15 dakikayı bulur.
İşlem öncesi aç kalmam gerekir mi?
Hayır. Poliklinik koşullarında yapılan laringoskopi için açlık gerekmez. Sprey uygulandıysa yaklaşık yarım saat yeme içme önerilmez.
Laringoskopi ile ses telleri görüntülenirken ne kadar ayrıntı görülür?
Standart laringoskopi ses tellerinin şeklini ve hareketini gösterir. Titreşim düzeninin ayrıntılı incelenmesi gerektiğinde stroboskopi eklenir.
Her ses kısıklığında laringoskopi şart mı?
Soğuk algınlığına bağlı kısa süreli kısıklıklarda gerekmez. Ancak şikayet üç haftayı aştıysa ya da sigara kullanılıyorsa muayene ertelenmemelidir.
